ŚMIERĆ KOMPOZYTORA

Według oficjalnego zawiadomienia władz obozowych,  Pomarański zmarł na zapalenie płuc, 1 października 1941 r. Wiadomo jednak, że został po prostu zamordowany. Już w Zamościu, po aresztowaniu w połowie lutego 1941 r., był torturowany przez gestapo. Później przeszedł ciężkie badania na Zamku w Lublinie.
- Pani Jadwiga, żona kpt. Pomarańskiego, mówiła mi, że krótko  po aresztowaniu, otrzymała gryps z gestapo. Mąż donosił jej, że ma połamane ręce i nogi - mówi 83-letni Ryszard Gruszecki, sąsiad Pomarańskich, żołnierz AK, ps. "Ursus". To na jego oczach zamojskie gestapo aresztowało Zygmunta Pomarańskiego.
- Stałem przed swoim domem, kiedy pan Pomarański wychodził ze swego mieszkania. Gdy był już w furtce, podeszło do niego dwóch gestapowców. Jednym z nich był Bernard, gruby i niski Ślązak, drań spod ciemnej gwiazdy- wspomina pan Gruszecki.
- Widziałam, jak gestapowcy prowadzili ojca do czarnej limuzyny, stojącej obok nieistniejącego już młyna Badziana. Mój brat Ziemowit Pomarański wybiegł z domu i biegł za samochodem aż do siedziby gestapo. Kiedy samochód zatrzymał się, ojciec wysiadł i zobaczył brata. Dawał dyskretnie znaki, żeby nie podchodził. Wtedy widział ojca po raz ostatni - opowiada pani Leszczyńska.
Zygmunt Pomarański urodził się w 1897 r. w Ciechocinku. Był synem Józefa Pomarańskiego, utalentowanego skrzypka  Orkiestry Włościańskiej Karola Namysłowskiego, późniejszego kapelmistrza własnych orkiestr w Ciechocinku i Zwierzyńcu. Wszyscy Pomarańscy już w szkole brali udział w konspiracyjnej działalności niepodległościowej.
Zygmunt, podobnie jak jego starszy brat Stefan, należał do grona najbliższych współpracowników Józefa Piłsudskiego. W sierpniu 1914 r. bracia zostali żołnierzami I Kompanii Kadrowej Legionów Polskich. Walczyli na frontach I wojny światowej. Później działali w Polskiej Organizacji Wojskowej. Obaj byli dwukrotnie ranni. Zygmunt odniósł ranę już 12 sierpnia 1914 r. pod Kielcami i był pierwszym rannym legionistą na polu walki. Brał udział w  wielu bitwach, między innymi pod Kościuchnówką na Wołyniu. Za zasługi w walce mianowany został sierżantem i odznaczony pochwałą za waleczność. Drugi raz został ranny we wrześniu 1916 r. pod Konarami. Po wyleczeniu ran, był komendantem POW w Radomiu i Iłży, a w latach 1917-1918 - w Zamościu. W listopadzie 1917 r. uczestniczył w rozbrajaniu austriackiego garnizonu, a w 1920 r. wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej.
W 1917 r. założył wraz z bratem Stefanem słynną później księgarnię "Zygmunt Pomarański i spółka". Wydawał dwutygodnik "Kronika Powiatu Zamojskiego" (później do 1921 r. pod nazwą "Teka Zamojska"). Bracia wydali wiele książek naukowych, historycznych, także z dziejów Zamojszczyzny oraz podręczników szkolnych i książek dla młodzieży. W latach 30. ukończył studia prawnicze i odbył praktykę notarialną w kancelarii notariusza Bolesława Leśmiana i komorniczą w kancelarii komornika Bolesława Borzęckiego w Warszawie. Później pracował jako komornik i rejent w Kraśniku, Hrubieszowie, Włodzimierzu, Kozienicach i Zamościu.
Krzysztof Czubara